xxlecie miedzywojenne

Jakie były skutki I wojny światowej dla Niemiec?

Niemcy straciły 13% terytoriów (w tym Wielkopolskę i Pomorze), wszystkie kolonie, musiały ograniczyć armię do 100 tys. żołnierzy i zapłacić ogromne reparacje wojenne (odszkodowania).

Jaki los spotkał Austro-Węgry po I wojnie światowej?

Monarchia rozpadła się na niepodległe państwa: Austrię, Węgry i Czechosłowację. Część terytoriów przejęły też Polska, Rumunia, Jugosławia i Włochy.

Co oznaczał dla Węgier traktat z Trianon?

Węgry straciły aż 2/3 swojego wcześniejszego terytorium i dostęp do morza, a miliony Węgrów znalazły się poza granicami nowego państwa.

Jakie zmiany w Turcji wprowadził Mustafa Kemal Atatürk?

Przekształcił Turcję w świecką republikę: oddzielił religię od państwa, wprowadził alfabet łaciński zamiast arabskiego, przyznał kobietom prawa wyborcze i zakazał noszenia tradycyjnych strojów (np. fezu).

Jakie nowe państwa powstały w Europie w 1918 r.?

Polska, Czechosłowacja, Litwa, Łotwa, Estonia, Finlandia oraz Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców (późniejsza Jugosławia).

Czym była Liga Narodów?

Międzynarodową organizacją utworzoną po I wojnie światowej, której głównym celem było utrzymanie pokoju na świecie i zapobieganie kolejnym konfliktom zbrojnym.

Czego dotyczył tzw. mały traktat wersalski?

Gwarantował on ochronę praw mniejszości narodowych i religijnych w nowo powstałych państwach Europy Środkowej (w tym w Polsce).

Co wydarzyło się w „czarny czwartek" i jakie były tego skutki?

24 października 1929 r. nastąpił gwałtowny spadek cen akcji na giełdzie w Nowym Jorku. Rozpoczęło to Wielki Kryzys gospodarczy: masowe bankructwa, bezrobocie i głód na świecie.

Co oznaczają pojęcia etatyzm i interwencjonizm?

Etatyzm to przejmowanie przez państwo kontroli nad przedsiębiorstwami, a interwencjonizm to aktywny wpływ rządu na gospodarkę (np. poprzez dotacje czy roboty publiczne) w celu walki z kryzysem.

Jakie działania prowadzono w ramach programu New Deal?

W USA (prezydent Roosevelt) wprowadzono roboty publiczne dla bezrobotnych, zasiłki, system ubezpieczeń społecznych oraz kontrolę nad bankami i rolnictwem.

Jak brzmiała pełna nazwa ZSRR?

Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (powstał w grudniu 1922 r.).

Czym była Nowa Polityka Ekonomiczna (NEP)?

Tymczasowym przywróceniem elementów wolnego rynku w Rosji Radzieckiej (lata 20.), co pozwoliło na handel prywatny i rozwój rolnictwa po wojnie domowej.

Na czym polegała kolektywizacja rolnictwa?

Na przymusowym odbieraniu ziemi prywatnym rolnikom i tworzeniu wielkich gospodarstw państwowych (sochozy) lub spółdzielczych (kochozy).

Czym charakteryzował się kult jednostki w ZSRR?

Bezkrytycznym uwielbieniem Stalina, który był przedstawiany jako nieomylny wódz, genialny strateg i „ojciec narodów" - jego portrety i pomniki były wszędzie.

W jakich okolicznościach Stalin przejął władzę w ZSRR?

Po śmierci Lenina (1924) Stalin wygrał brutalną walkę o wpływy z Lwem Trockim i innymi działaczami, stopniowo usuwając (i często mordując) swoich konkurentów

Jaki był cel powołania Międzynarodówki Komunistycznej (Kominternu)?

Koordynowanie działań partii komunistycznych na całym świecie w celu wywołania światowej rewolucji proletariackiej.

W jakim celu tworzono łagry w ZSRR?

Służyły one do izolowania i wyniszczania przeciwników politycznych (oraz „wrogów ludu") poprzez niewolniczą pracę w nieludzkich warunkach

Czym był GUŁag?

Instytucją (Główny Zarząd Obozów), która zarządzała całym systemem obozów pracy przymusowej (łagrów) w Związku Radzieckim.

Jak doszło do klęski głodu na Ukrainie?

Została wywołana sztucznie przez władze ZSRR (tzw. Hołodomor), które konfiskowały chłopom całą żywność w odwecie za opór przeciwko kolektywizacji.

Jakie były postanowienia konferencji w Rapallo (1922)?

Niemcy i Rosja Radziecka nawiązały współpracę dyplomatyczną i gospodarczą, co pozwoliło im wyjść z izolacji międzynarodowej (Niemcy potajemnie szkoliły tam armię).

Jakie hasła głosił ruch polityczny Benita Mussoliniego?

Kult silnego państwa, narodowy szowinizm, walkę z komunizmem oraz odbudowę potęgi Imperium Rzymskiego.

Kto brał udział w marszu na Rzym i jaki był jego skutek?

W 1922 r. członkowie partii faszystowskiej („czarne koszule") pomaszerowali na stolicę. W efekcie król przestraszył się wojny domowej i powierzył Mussoliniemu tekę premiera.

Czym były pakty laterańskie?

Umowami z 1929 r. między Włochami a Kościołem, na mocy których powstało niepodległe państwo Watykan, a katolicyzm stał się religią państwową we Włoszech.

Co oznacza skrót NSDAP?

Narodowosocjalistyczna Niemiecka Partia Robotników (na jej czele stał Adolf Hitler).

Czym był pucz monachijski?

Była to próba obalenia rządu bawarskiego w Monachium w 1923 roku

Kiedy Adolf Hitler sięgnął po pełnię władzy w Niemczech?

W 1933 roku został mianowany kanclerzem, a po pożarze Reichstagu i śmierci prezydenta Hindenburga przejął całkowitą kontrolę jako Führer.

Czym była „noc długich noży"?

Krwawą czystką wewnątrz partii nazistowskiej w 1934 r., podczas której Hitler kazał zamordować dowódców SA (np. Ernsta Röhma), aby pozbyć się rywali.

Jaką funkcję w III Rzeszy pełnił Joseph Goebbels?

Był ministrem propagandy i oświecenia publicznego; kontrolował media i kulturę, szerząc ideologię nazistowską.

Jakie zasady wprowadzały ustawy norymberskie?

Pozbawiały Żydów obywatelstwa niemieckiego, ochrony prawnej oraz zakazywały im zawierania małżeństw z Niemcami („czystość krwi").

Co działo się w trakcie „nocy kryształowej"?

W listopadzie 1938 r. doszło do zorganizowanego pogromu Żydów w Niemczech: palono synagogi, niszczono sklepy żydowskie i masowo aresztowano ludzi.

Jak zmieniła się sytuacja społeczna kobiet po I wojnie światowej?

Kobiety uzyskały w wielu krajach prawa wyborcze, zaczęły pracować zawodowo, uprawiać sport i ubierać się bardziej swobodnie (skrócenie spódnic, krótkie fryzury).

Jakie mass media zaczęły się dynamicznie rozwijać w okresie międzywojennym?

Przede wszystkim radio oraz kino (początkowo nieme, później dźwiękowe), które stały się głównym źródłem informacji i rozrywki.

Jaką funkcję pełniła kultura masowa w państwach totalitarnych?

Służyła jako narzędzie propagandy - miała kształtować poglądy obywateli, wychwalać wodza i przekonywać o wyższości własnego systemu.

Skąd wywodziła się muzyka jazzowa?

Z USA, z tradycji muzycznych afroamerykańskich społeczności (połączenie bluesa, ragtime'u i pieśni religijnych).

Czym charakteryzował się socrealizm?

Był to jedyny dozwolony styl w sztuce ZSRR, który musiał być realistyczny w formie i socjalistyczny w treści (np. obrazy radosnych robotników i Stalina).

Jakie środki transportu upowszechniły się w okresie międzywojennym?

Samochody (produkcja taśmowa Forda), samoloty pasażerskie oraz sterowce.

Jakie nurty dominowały w architekturze okresu międzywojennego?

Modernizm i funkcjonalizm (użyteczność budynków, proste formy) oraz styl art déco (ozdobność i elegancja).

Jak kształtowała się polityka Japonii wobec Chin w latach 30. XX w.?

Była to polityka agresji i ekspansji: w 1931 r. Japonia zajęła Mandżurię, a w 1937 r. rozpoczęła pełnoskalową, niezwykle brutalną wojnę z Chinami.

Które państwo afrykańskie zostało podbite przez Włochy?

Etiopia

Jakie postanowienia traktatu wersalskiego zostały złamane przez Hitlera w latach 1935-1936?

Hitler wprowadził powszechny obowiązek służby wojskowej, ogłosił powstanie lotnictwa (Luftwaffe) i dokonał remilitaryzacji Nadrenii (wprowadził tam wojsko).

Jakie państwa przystąpiły do paktu antykominternowskiego?

Początkowo Niemcy i Japonia a później Włochy

Jakie wydarzenia doprowadziły do wybuchu hiszpańskiej wojny domowej?

Zwycięstwo (lewicy) w wyborach i bunt wojskowy pod przywództwem generała Franco przeciwko rządowi republiki.

Kim był Francisco Franco?

Hiszpańskim generałem, przywódcą rebeliantów (nacjonalistów) podczas wojny domowej, a po zwycięstwie - wieloletnim dyktatorem Hiszpanii.

Z jakiego tragicznego wydarzenia zasłynęło miasto Guernica?

Z niszczycielskiego nalotu lotnictwa niemieckiego który stał się symbolem okrucieństwa wojny wobec cywilów.

Po czyjej stronie walczyły w Hiszpanii Brygady Międzynarodowe?

Po stronie Republiki lewicy

Czym był Anschluss Austrii i kiedy do niego doszło?

Było to przymusowe przyłączenie Austrii do III Rzeszy

Jakie wydarzenia doprowadziły do konferencji w Monachium i jakie były jej postanowienia?

Hitler zażądał od Czechosłowacji Kraju sudeckiego, żeby oddała tereny żeby nie było wojny.

Jaki obszar Czechosłowacji został w 1938 r. przyłączony do Polski?

Zaolzie.

Co określa się mianem polityki appeasementu?

Politykę ustępstw Wielkiej Brytanii i Francji wobec żądań Hitlera w nadziei, że nasycenie jego ambicji terytorialnych uratuje pokój w Europie.

Na jakie jednostki administracyjne podzielono terytorium Czechosłowacji w marcu 1939 r.?

Czechy i Morawy stały się niemieckim Protektoratem Czech i Moraw, a Słowacja ogłosiła (podległą Niemcom) niepodległość.