Systemy partyjne

dwupartyjność (%)

80% na dwie główne partie

dwuipółpartyjność (%)

70-80% na dwie główne partie

wielopartyjność z dominującą

2/3 dla dwóch głównych partii

wielopartyjność bez dominującej

50% dla dwóch głównych partii

definicja partii politycznej

dobrowolna organizacja o określonym programie politycznym, mająca na celu jego realizowanie poprzez zdobycie władzy i sprawowanie władzy oraz jej utrzymanie

geneza partii wg Webera

koteria arystokratyczna, klub polityczny, partia masowa

geneza partii wg Duverger'a

grupa parlamentarzystów została połączona więzami instytucjonalnymi z komitetem wyborczym, mobilizującym poparcie wyborców

ugrupowania o strukturze rodowej

najważniejsze rodziny w państwie, które wpływały na władzę

ugrupowania arystokratyczne

para-partie, oparte na osobistych relacjach. ulegają zmianie gdy prawo wyborcze zaczyna obowiązywać większą grupę ludzi

partie klubowe/kadrowe

duże znaczenie nieformalnych powiązań, brak rozbudowanych struktur, brak silnego przywództwa parlamentarnego, nieliczna baza członkowska, uzależnienie od donatorów

partie masowe

silnie rozbudowana struktura, scentralizowane kierownictwo partyjne, partie ideologiczne, odwołujące się do dużej grupy wyborców

catch all parties

aby wygrać wybory taka partia rozszerza swój program na konkurentów i podgryza im elektorat, odrzuca zainteresowanie swoimi członkami, oferta opiera się na strategii wyborczej, priorytetem jest sukces wyborczy

partie kartelowe

aby zablokować wejście nowych partii, duże partie łączą się ku umocnieniu swojej pozycji. mogą zmieniać np. zasady finansowania partii czy progi wyborcze, aby nie dopuścić nowych do sceny

partie politycznych przedsiębiorców

partia-firma, która ma stworzyć program, zdobyć elektorat i wybrać wybory. programem jest lider partii. taka partia nie potrzebuje struktur.

frakcja

grupa zorientowana na partykularne interesy.

ruch społeczny

sieć nieformalnych interakcji między wieloma osobami, grupami, organizacjami, zaangażowanymi w konflikt polityczny

funkcje partii politycznych wg Neumanna

organizuje opinię publiczną, wyraża jej interesy. jest łącznikiem pomiędzy rządem a opinią publiczną, rekrutuje elity przywódcze.

typologie systemów wg Santoriego

dwupartyjny, umiarkowany pluralizm, spolaryzowany pluralizm, system partii hegemonicznej

koalicja

porozumienie dwóch lub więcej aktorów, którzy zdecydowali się kooperować między sobą w celu maksymalizacji swoich zysków

konsensualny system demokracji

system reprezentacyjny proporcjonalny, struktura zdecentralizowana, parlament posiada druga izbę, proporcjonalny system wyborczy, balans między władzą wykonawczą a ustawodawczą

westminsterski system demokracji liberalnych

konstytucyjna elastyczność, jednoizbowy parlament, "niech rządzi ten kto trzyma większość", dwupartyjność

thatcheryzm

współczesny konserwatyzm indywidualistyczny

konserwatyzm indywidualistyczny

własność prywatna, idea społeczeństwa zbudowanego na fundamentach rodziny i wspólnot lokalnych, antyegalitaryzm, społeczna harmonia oparta na solidarystycznej misji kościoła i religii, wykluczenie gwałtownych zmian

pierwszy rząd labourzystowski

1945, Clement Attlee

sposób wybierania premiera Wielkiej Brytani

premierem zostaje lider partii, która uzyskała większość w wyborach. monarcha powierza mu misję stworzenia rządu

cechy systemu dwupartyjnego Wielkiej Brytanii

tylko dwie partie mają szanse utworzyć rząd, stabilność rządów, formowanie gabinetów monopartyjnych

partie trzeciej Wielkiej Brytanii

Liberalni Demokracji, Plaid Cymru, Szkocka Partia Narodowa

W jaki sposób system wyborczy Wielkiej Brytanii wpływa i kształtuje system dwupartyjny?

stosuje się tam system większościowy, co daje przewagę dużym i stabilnym partiom.

Cechy systemy partyjnego Australii

system dwupartyjny z duopolarnym mechanizmem rywalizacji. stabilizacja siły dwóch dużych partii wynika z konfliktu o charakterze socjoekonomicznym (Partia Pracy i konserwatywna Liberalna Partia Australii)

formowanie rządów przez partie Australii

Partia pracy tworzy zazwyczaj większościowe rządy. Liberałowie tworzą rządy koalicyjne z Narodową Partią Australii, o charakterze minimalnie zwycięskich.

Główne partie Australii + partia trzecia

Partia Pracy, Liberalna Partia Australii, Narodowa Partia Australii (15%)

tangentopoli

1992-1994; afera łapówkowa we Włoszech, po której rozpadła się Chrześcijańska Demokracja

Wielka Koalicja (Niemcy; kiedy i kto)

1966-1969; 2005-2009; 2013-now; CDU/CSU - SPD

system partyjny Francji (charakterystyka)

ustabilizowana dwublokowość w systemie wielopartyjnym

charakterystyka indyjskich partii politycznych

partie o statusie narodowym, regionalnym i partie niezaklasyfikowane

abstencjonizm

kandydaci biorą udział w wyborach, ale mimo zdobycia mandatu nie obejmują go w ramach protestu (Sinn Fein, bo przysięga na monarchę)

okres Taisho (Japonia)

okres 1912/26, kiedy cesarz był chory i centrum władzy przesunęło się do parlamentu i partii demokratycznych

system 55 (Japonia)

1955-1993 kiedy partia liberalno-demokratyczna tworzyła samodzielne rządy

Podaj 4 frakcje w PE

Europejska Partia Ludowa, Postępowi Socjaliści i Demokraci, Europejscy Konserwatyści i Reformatorzy, Grupa Zielonych

Podaj 4 partie regionalne

Plaid Cymru, Sinn Fein, Szkocka Partia Narodowa, Nacjonalistyczna Partia Basków

Podaj 4 funckje partii

funkcja wyborcza, artykulacji opinii publicznej, rekrutacji politycznej, rządzenia

Partie obrotowe

w pozycji centrowej, mogą zawierać koalicje z różnymi opcjami (z lewa i prawa)

System wyborczy mieszany

łączący elementy proporcjonalnego i większościowego; Węgry - 106 proporcjonalne, 93 listy partyjne

podaj 4 partie eurosceptyczne

Prawdziwi Finowie, AfD, Partia Postępu (Norwegia), Zjednoczenie Narodowe

Predominacja

partia uzyskająca 3 razy z rzędu wynik pozwalający do utworzenia samodzielnego rządu; Japonia od 1955

Partie kartelowe

Kartz, Mair; partie z długim starzem, które blokują system tak, aby nie mogły wejść do niego nowe partie

Główne partie Francji

Zjednoczenie Narodowe, Republika Naprzód, Partia Socjalistyczna, Republikanie

Lider Liberalnych Demokratów (WB)

Ed Davey

Lider Labourzystów

Keir Strammer

Główne partie Meksyku

MORENA, PRI, Zielona Partia Ekologiczna Meksyku, Partia Akcji Narodowej

Wybory parlamentarne w Rosji

1993, 1995, 1999, 2003, 2007, 2011, 2016

Główne partie Rosji

Jedna Rosja, Liberalno-Demokratyczna, Sprawiedliwa Rosja, Komunistyczna Partia FR

Główne partie Hiszpanii

Hiszp. Socjaldem. Partia Robotnicza, Partia Ludowa, Podemos, Ciudadanos

Główne partie Włoch

Forza Italia, Liga Północna, Ruch 5 gwiazd, Partia Demokratyczna

Lata wielkiej koalicji

1966-1969, 2005-2009, 2013-teraz

Główne partie Belgii

Nowy Sojusz Flamandzki, Ruch Reformatorski, ECOLO, Partia Socjalistyczna

Główne partie Irlandii

Sinn Fein, Fianna Fail, Finne Gael, Partia Pracy

Partie tworzące obecny rząd Szwecji

Partia Pracy i Partia Zielonych

Partie tworzące obecny rząd Norwegii

Partia Konserwatywna, Liberalna, chadecy

Główne partie Węgier

Fidesz, Jobbik, Węgierska Partia Socjalistyczna,