Mitologia - Grecja

Co to jest mit?

Opowieść o bogach, istotach nadprzyrodzonych i bohaterach, dotycząca zwłaszcza tego co wydarzyło się na początku istnienia świata.

Na pytania na jakie tematy odpowiada mit?

początki świata, powstanie człowieka, narodziny bogów, zjawiska pogodowe

Jakie są funkcje mitów?

poznawcza (wyjaśnia zjawiska przyrodnicze), światopoglądowa (tworzy podstawy wierzeń religijnych), sakralna (utrwala rytuały i obrzędy), kulturotwórcza (inspiruje artystów)

Jakie są rodzaje mitów?

kosmogeniczne (powstanie świata), teogeniczne (narodziny bogów), genealogiczne (rody), antropogeniczne (powstanie człowieka), heroiczne (herosi i ich bohaterskie czyny)

Mit o Demeter i Korze

Opowieść, której zadaniem było wyjaśnienie mechanizmów rządzących światem, opowieść o pożegnaniu matki z córką, wyjaśnia zmienność pór roku, która współgra z powrotami Kory, opowieść o więzi, która łączy matkę z córką

Mit Prometeuszu

wyjaśnia funkcjonowanie świata, wyjaśnia w jaki sposób na ziemi pojawili się ludzie, kto jest ich twórcą oraz kto podarował im podstawową wiedzę potrzebną do przeżycia, wyjaśnia skąd na ziemi pojawiły się nieszczęścia (puszka Pandory)

Mit o Narcyzie

opowiada o miłości, która stała się uczuciem zgubnym, wyjaśnia pojawienie się na świecie kwiatu nazwanego Narcyzem (powstał z ciała), prawdziwa miłość polega na zdolności do poświęceń, a nie na samouwielbieniu

Mit o Uranosie i Gai

opowiada o kształtowaniu się rzeczywistości i powstaniu świata, pojawienie się bogów na ziemi, podkreśla rolę przepowiedni, która staje się przyczyną pożarcia Kronosa jego dzieci

Hera - żona

żona Zeusa, królowa bogów na Olimpie, wierna, ale też zazdrosna i mściwa, wymagała wobec siebie szacunku i wierności

Dejanira - żona

żona Heraklesa, kochała męża, cierpiała przez jego nieobecności i zdrady, naiwna i ufna koszula nasączona krwią centaura, doprowadziła do śmierci Heraklesa, po czym sama popełniła samobójstwo

Penelopa - żona

żona Odyseusza, wierna, mądra, cierpliwa przez 20 lat czekała na powrót męża, sprytna i inteligenta

Klitajmestra - żona

żona Agamemnona, niewierna, mściwa, bezlitosna, uknuła przeciwko mężowi spisek, wskutek którego został on zabity, zdecydowana i silna kierowała się własnymi emocjami

Gaja - matka

matka całego świata, mądra, silna, wszechobecna, kochała swoje dzieci i ochraniała przed ojcem, który był dla nich zagrożeniem

Niobe - matka

matka wielu dzieci, kochająca ale dumna, porównywała się z bogami przez co wszystko straciła, cierpienie matki po stracie dzieci i tragiczne skutki pychy

Tetyda - matka

matka Achillesa, kochająca, opiekuńcza, oddana, zanurzyła syna w wodach Styksu, matczyna miłość mimo najlepszych intencji nie jest w stanie uchronić dziecka przed jego losem

Medea - matka

pełna uczuć miłości, bólu i zemsty, po zdradzie męża (Jazona) zabiła ich dzieci, matczyna miłość może przerodzić się w nienawiść

Panteizm

pogląd filozoficzno-religijny, który utożsamia Boga ze wszystkim, co istnieje - wszechświatem i naturą

Fatum

nieuchronny, nieodwracalny los lub przeznaczenie, często postrzegane jako siła, nad którą człowiek nie ma kontroli

Politeizm

wielobóstwo, wiara w wielu bogów, przeciwieństwo monoteizmu

Archetyp

obecny od zarnia dziejów wzorzec zachowania, istniejący w nieświadomości zbiorowej, a odnoszący się do uniwersalnych zjawisk

Topos

Stały motyw lub temat podejmowany przez artystów różnych epok, Popularność rozmaitych toposów świadczy o ciągłości kultury.

Sacrum

Sfera świętości, domena bóstw

Profanun

Sfera świeckiej codzienności

Co było uosobieniem wyrzutów sumienia starożytnych Greków?

Erynie

Kto przędł los starożytnych Greków?

Mojry (boginie losu)

Topos wędrówki

Odyseusz (10 lat), Herakles (12 prac), Orfeusz (do Hadesu po Eurydykę)

Topos miłości

Orfeusz, Paris i Helena (wojna trojańska), Psyche i Eros