łacina kolokwium nr 2

res fungibilis

rzecz zamienna, oznaczona co do garunku

pondus

ciężar, waga, ilość, suma

numerus

liczba, ilość, cyfra, masa

mensura

waga pomiar miara mierzenie jednostka miary

genus

rzecz oznaczona gatunkowo, rodzaj, rod, gatunek stworzeń

res infungibilis

rzecz niezamienna, oznaczona co do tożsamości

species

rzecz oznaczona indywidualnie, szczegół, cecha indywidualna

Res fungibiles sunt quae pondere, numero, mensua consistunt.

rzeczy zamienne wyodrębniane są na podstawie ciężaru, liczby i miary

genus perire non potest

gatunek rzecz oznaczona idywidualnie nie może zaginąć

species perit ei cui debetur

rzecz oznaczona indywidualnie przypada temu, komu ona się należy

rex simplex

rzecz pojedyncza

corpus quod continetur uno spiritu

rzecz która obejmuje jeną istotę

rex composita

rzeczy złożone

corpus ex contingentibus

rzecz złożona z innych rzeczy pozostających ze sobą w zależności

corpus ex distantibus

rzecz zbiorowa, zbiór rzeczy podległych jednej nazwie

res principalis

rzecz główna

pertinentia

przyległość, przynależność, dochód

accessio

przyrost, dodatek, akcesja; połączenie dwóch rzeczy samoistnych w ten sposób, że jedna jest główna a druga jest jej częścią składową

rex simplex est quae continetur uno spiritu res composita quae ex contingentibus hoc est pluribus inter se cohaerentibus constant

rzecz pojedyncza obejmuje jednego ducha rzecz złożona składa się z rzeczy do niej należących to jest z wielu pozostających ze sobą w łączności

accessio cedit principali

przyrost przypada rzeczy głównej

res consumptibilis

rzecz zużywalna

quae usu consumitur

rzecz która jest zużywalna

res inconsumptibilis

rzecz niezużywalna

quae usu non consumitur

rzecz która nie jest zużywalna

fructus

pożytek, korzyść, owoc, plon, dochody z rzeczy (w znaczeniu szerokim)

fructus civillis

pożytek prawa, pożytek który przynosi prawo (przede wszystkim pieniądz) pożytek cywilny

fructus naturalis

pożytek naturalny, organiczne dochody z rzeczy, owoc

fructus sine usu esse non potest

nie można pobierać pożytków z rzeczy bez prawa jej używania

nova species

nowo powstała rzecz ruchoma, rzecz powstała na skutek przerobienia (specyfikacji) nowa postać rzeczy

specificatio

przerobienie rzeczy, specyfikacja

res derelicta

rzecz porzucona przez właściciela; rzecz, która może zostać zawłaszczona

derelinquo

opuszczać

derelictus

opuszczony, porzucony

res nullius

rzecz niczyja

occupatio

zawłaszczenie, objęcie w posiadanie, zajęcie

res habilis

rzecz którą można zasiedzieć

usucapio

zasiedzenie nabycie prawa własności na skutek długotrwałego posiadania i spełniania innych przesłanek

titulus

tytuł przyczyna powód podstawa prawna tytuł prawny napis

fides

wiara ufność zaufanie rzetelność sumienność

tempus

czas termin okres czasu

ad usucapionem

na drodze do zasiedzenia rzeczy

usucapio est adiectio domini per conti nuationem possessionis temporis lege definiti

zasiedzenie jest nabyciem własności przez nieprzerwane posiadanie w czasie prawem określonym

usucapionis requisita essentialia sunt: res habilis, titulus, fides, possessio, tempus

wymogami koniecznymi do zasiedzenia są: rzecz zdatna do zasiedzenia, tytuł prawny, wiara posiadanie upływ czasu

possessio

posiadanie, faktyczne władztwo nad rzeczą, dzierżenie

corpus

ciało korpus osoba fizyczna istota rzeczy

corpore adquirere possessionem

fizycznie nabyć posiadanie rzeczy

animus

wola zamiar umysł świadomość sposób myślenia duch dusza

animo habere

zamierzać mieć zamiar planować zamysłać

possessor

posiadacz cywilny lub naturalny np. dzierżyciel

possessio naturalis vel corporalis

posiadanie naturalne, dzierżenie

possessor naturalis

posiadacz naturalny, detentor, dzierżyciel

possessio sine animo

posiadanie faktyczne bez zamiaru zachowania rzeczy dla siebie

detentor

detentor, dzierżyciel

possessio civilis

posiadanie cywilne posiadanie oparte na tytule prawnym, gdy posiadacz zachowuje sie jak właściciel

possessii corpore et animo

faktyczne posiadanie z zamiarem zachowania rzeczy dla siebie

possessor civilis

posiadacz cywilny posiadać mający rzeczy

animus detendi

zamiar zachowania rzeczy dla siebie i władania nią jak właściciel

possessio non est iuris sed facti

posiadanie nie jest prawem ale stanem faktycznyn

in pari causa possessor potior haberi debet

w równym położeniu posiadacza należy uznać za lepszego

possideri autem possunt, quae sunt corporalia

posiadać można tylko rzeczy materialne

nemo sibi ipse causam possessionis mutare potest

nikt sam sobie nie może zmienić podstawy posiadania

nulla possessio acquri nisi animo et corpore potest

nie można nabyć posiadania bez faktycznego władztwa nad rzeczą i zamiaru jej zachowania

separata debet possessio a proprietate

należy rozróżnić pomiędzy posiadaniem a własnością

possessio bonae fidei

posiadanie w dobrej wierze

possessor bonae fidei

posiadacz dobrej wierze

bona fides

dobra wiara

bona fide

w dobrej wierze

possessio malae fidei

posiadanie złej wiary

possessor malae fidei

posiadacz złej wiary

possesio iusta

posiadanie rzeczy nabyte zgodnie z prawem do niej, posiadanie słuszne, posiadanie oparte na tytule prawnym

posseszio iniusta

Posiadanie niezgodne z prawem

possessio vitiosa

posiadanie wadliwe

possessor male fidei ullo tempore non praescribit

posiadacz w złej wierze niezależnie od upływu czasu nie uzyska skutku zasiedzenia

dominium

panowanie, własnośc

dominus

właściciel

proprietas

własność

proprietarius

właściciel

ius vel iura in re (ad rem)

prawo do rzeczy

ius vel iura in re propria

prawo na rzeczy własnej

ius utendi

prawo do korzystania z rzeczy własnej lub cudzej

ius fruendi

prawo do pobierania pożytków z rzeczy własnej lub cudzej

ius possidenti

prawo do posiadania rzeczy własnej lub cudzej

ius disponendi

prawo do rozporządzania rzeczą

ius abutendi

prawo do zużycia rzeczy

iura inter partes

prawa względne czyli prawo wiążące strony

obligatio

zobowiązanie

vinculum iuris

węzeł prawa, zobowiązanie, obligacja

obligatio impossibilis

zobowiązanie niemożliwe do wykonania, niemożność powstania węzła prawnego

impossibilium nulla obligatio est

nieważne jest zobowiązanie do świadczenia niemożliwego

nemo ex consilio obligatur

nikt nie zobowiązuje się poprzez powzięcie zamiaru

obligatio est iuris vinculum quo necessitate adstringimur alicuius solvendae rei secundum nostrae civitatis iura

zobowiązanie jest węzłem prawnym który zmusza nas do świadczenia czegoś zgodnie z prawami naszego państwa

debitor

dłużnik;

creditor

wierzyciel

creditum

wierzytelność

obligatio naturalis

zobowiązania naturalne

praesto

świadczyć coś ponosić odpowiedzialność z tytułu zobowiązania

obligationum substantia non in eo consistit, ut aliquod corpus nostrum aut servitutem nostram faciat set ut alium nobis pbstringat ad dandum aliquid vel faciendum vel praestandum

istota zobowiązania nie na tym polega by pewną rzecz albo służebnośc uczynić naszą ale by innego zmusić do dania nam czegoś do czynienia czegoś lub do innego świadczenia

obligatio ex contractus

zobowiązanie z kontraktu

delictum

czyn niedozwolony

maleficium

zły czyn, występek

obligatio quasi ex contractu

zobowiązanie z kontraktu np. proqadzenie cudzych apraw bez zlecenia

obligatio quasi ex delicto

Zobowiązanie wynikające z deliktu np. wylanie lub wyrzucenie czegoś z okna w domu i spowodowanie tym szkody

obligatio ex delicto

zobowiązanie wynikające z deliktu

obligatio alternativa

zobowiązanie przemienne, alternatywne, dwie rzeczy w zobowiązaniu i jedna w wykonaniu - strony się umawiają

facultas alternativa

upoważnienie przemienne, jedna rzecz w zobowiązaniu i dwie rzeczy w wykonaniu np. jedna rzecz w wykonaniu ale jeżeli coś się stanie ilto można czynić zamiennie np. nie ma tego samego samochodu to dajemy inny o równej wartości

obligatio in solidium

zobowiązanie solidarne - solidarność kiedy po stronie dłużników jest więcej niż jeden dłużnik lub jest kilka wierzycieli, po jednej jak i po drugiej stronie są współdłużnixy i wspołdłużyciele, solidarność wymaga wielości osob do zobowiązania

favor debitoris

uprzywilejowanie dłużnika, wszelkie niejasnosci na korzyac dluznika analogiczna zasada domniemania niewinnosci

contractus innominatus

umowa bez nazwy

mora creditoris

zwłoka dłużnika, dłużnik nie świadczy w terminie zobowiązania

periculum

niebezpieczeństwo, ryzyko np. powolanie się na niebezpieczeństwo perwersji

ius retentionis

prawo zatrzymania, prawo podmiotowe wierzyciela do zatrzymania we własnym zatrzymaniu rzeczy dluznika do momentu no. uiszczenia opłaty

mora trahit periculum

zwłoka pociąga za sobą ryzyko

dies interpellat pro homine

termin wzywa za człowieka

fur semper moram facere videtur

złodziej zawsze jest traktowany tak, jakby znajdował się w zwłoce

dolus

wina umyślna, zły zamiar

culpa

wina, niedbalstwo, działanie bezprawne

culpa late

rażące niedbalstwo

lata culpa est nimia neglegantia, id est non intellegere quod omnes intellegunt

rażące niedbalstwo, niezrozumienie tego co inni rozumieją

culpa levis

wina lekka

culpa levis in abstracto

Lekka wada w abstrakcji; niezachowanie staranności wymaganej od wzorca idealnego

culpa levis in concreto

lekkie niedbalstwo w konkretnym przypadku

culpa levissima

najlżejsza wina, najlżejsze zaniedbanie

diligentia

staranność wymaga od dłużnika przy wykonaniu zobowiązania

nomina ipso iure divisa

zobowiązania dzielą się z mocy prawa

rebus sic stantibus omnis promissio intellegitur

każde przyrzeczenie pojmowane jest jako obowiązujące w oznaczonych warunkach ktore nie ulegają zmianie

periculum est emptoris

ryzyko ponosi kupujący

hereditas

dziedziczenie, prawo dziedziczenia

heres

dziedzic, dziedziczka, spadkobirczyni

coheres

współdziedzic, współspadkobierca

defunctus

zmarly, spadkobierca

successor

następca prawny, dziedzic

nihil est aliud hereditas quam successio in universum ius quod defunctus habuit

spadek nie jest niczym innym jak wstąpieniem w ogól praw jakie miał zmarły

successio ex testamento

dziedziczenie testamentowe

hereditas intestata, hereditas legitima

dziedziczenie beztestamentowe, dziedzuczenie ustawowe

intestatus

zmarły, który nie pozostawił ważnego testamentu

heres legitimus

dziedzic ustawowy

heres legitima

dziedziczka ustawowa

successio testamentaria

sukcesja testamentowa (przekazanie majątku po zmarlym w testamencie)

hereditas viventis non datur

nie ma spadku po żyjącym

nemo plus commodi heredi suo relinquit, quam ipse habuit

nikt nie może pozostawić dziedzicowi więcej korzyści, niż sam miał

heres ab intestato

spadkobierca beztestamentowy ustawowy

nemo pro parte testatus, pro parte intestatus decedere potest

nikt nie może pozostawić po sobie dziedziców po części usyawy bez testamentu po części z testamentu

hereditas damnosa

spadek zgubny, szkodliwy, obciążony długami

beneficium abstinendi

dobrodziejstwo powstrzymania się od przyjęcia spadku zadłużonego

beneficium inventarii

dobrodziejstwo inwentarza odpowiedzialnosc za dlugi spadku do faktycznej wysokosci zinwentaryzowanego spadku

ius accrescendi

prawo przyrostu dzialow spadkowych o czesci dzialu nieobjetego

testamentu factio activa

zdolnosc do sporzadzenia testamentu

testamnetu factio passiva

zdolnosc powolanego w testamencie do dziedziczenia

heres indignus

niegodny spadkobierca

testator

spadkodawca, sporzadzajacy testament

heredis institutio caput et fundamentum totius testamenti est

ustanowienie dziedzica jest istotą i fundamentem całego testamentu (ZAPISAĆ - ważny czasownik, dziedzic to essentialia negotii)

ambulatoria enim est voluntas defuncti usque ad vitae supremum exitum

zmienna jest zatem wola spadkodawcy aż do końca życiq

heredis institutio

ustanowienie dziedzica w testamencie w pierwszej kolejności

institutio

dziedzic np. pierwszy syn

substitute

substytut, dodatkowy dziedzic jak pierwszy instituta nie będzie dziedziczył

testamentum

testament

testamentum holographum

testament własnoręczny (podpis, data)

testamentum allographum

testament ustny (wola ustna przy świadkach i urzędniku, spisany w protokole, odczytany i podpisany, moc urzędowa

testamentum nuncupativum

testament nunkupacyjny, ustny (testator wobec formalnie wezwanych, świadkowie)

testamentum est voluntatis nostraeiusta sententia de eo, quod quis post mortem suam fieri velit

testament to zgodne z prawem wyrażenie naszej woli co do tego, co chcemy, aby się stało po naszej śmierci

in testamentis plenius volumtates testantium interpretamur

przy wykładni testamentu staramy się w pełni tłumaczyć wolę testatora

legatum est donatio testamento relicta

zapis jest darowizną pozostawioną w testamencie

legatum

zapis

legatum itaque est donatio quaedam a defuncto relicta

legatem jest jakaś darowizna zostawiona przez zmarłego

fideicommissum

zapis oparty na nieformalnej prośbie spadkodawcy do spadkobiercy lub zapisobiercy aby udzielił korzyści osobie trzeciej

condominium

współwłasność

communio

wspólność majątkowa

portio pro diviso

część wydzielona we wspólnej własności rzeczy

portio pro indiviso

część ułamkowa (idealna) we wspólnej własności rzeczy

communio pro indiviso

współwłasność w częściach idealnych

dominium nudum

własność naga (nie ma faktycznej mozliwości wykonania prawa)

dominium dormiens

własność śpiąca lub drzemiąca (prawo własności, które jest czasowo zawieszone)

dominium sine re

wlasnosc bez mozliwosci korzystania z niej

fundus

ziemia

fundus instructus

grunt z przynależnymi urządzeniami

solum

ziemia

solum natale

ojczyzna

superficies

prawo powierzchni

superficiarius

korzystający z prawa powierzchni

emphyteusis

dzierżawa wieczysta

emphyteuta

dzierżawca

servitus

służebność

habitatio

mieszkanie

habitator

mieszkaniec

pignora

zastaw

pignus datum

zastaw wraz z wydaniem rzeczy przez zastawcę

in integrum restitutio

przywrócenie poprzedniego stanu prawnego

operis novi nuntiatio

sprzeciw co do wniesienia nowego budynku na gruncie sąsiednim

casus fortuitus

przypadek zwykly niezawioniony przez dłużnika

vis maior

siła wyższa

culpa in custodiendo

wina w nadzorze

culpa in eligendo

wina w wyborze

stipulatio poenae

kara umowna

damnum emergens

szkoda rzeczywista

lucrum cessans

utracona korzyśc

compensatio lucri cum damno

potrącenie korzyści z poniesioną szkodą

usurae

odsetki

acceptilatio

formalne zwolnienie z długu

succesio universalis

pod tytulem ogolnym

successio singularis

pod tytulem szczegolnym