Historia starożytna grecja.

hellada i hellenowie

Nazywano tak starożytną Grecje i jej mieszkańców.

Jakie tereny obejmowały starożytną Grecje?

Południowe części Albanii, Bułgarii i Macedoni oraz zachodnie wybrzeże Azji mniejszej.

Jaki krajobraz charakteryzuje Grecję?

Krajobraz górzysty.

Wybrzeże z licznymi zatokami

Dzięki niemi Grecy już w 2 tysiącleciu p.n.e. zaczęli korzystać z możliwości, które dawało im morze. Wielu z greków przez to stało się rybakami, kupcami i piratami. Wypływano na morze tylko wiosną i latem bo obawiamo się burz.

Polis

Wspólnota obywateli greckich. Ponieważ zamieszkiwała najczęściej miasto wraz z okolicznymi terenami rolniczymi, czasem określa się je jako miasto-państwo.

Polityka

Według Greków były to działania podejmowane w celu uzyskania wpływu na rządzenie państwem. Jej celem miało być dobro wspólne.

Akropol

Położony na wzgórzu, zespół budowli publicznych, wrazie niebezpieczeństwa mieszkańcy polis mogli się tam schronić.

Agora

Plac, na którym kupcy sprzedawali swoje towary, prowadzono tam również debaty polityczne i głosowania. Wokół niej wznoszono świątynię mównicę pomniki itp.

Pełnoprawni obywatele.

Tylko dorośli mężczyźni, którym przysługiwali dziedziczne prawo uczestniczenia w zgromadzeniu ludowym. Na nich spoczywały obowiązki tj. udział w życiu politycznym, w publicznych uroczystościach religijnych, płacenie podatków i służba wojskowa.

Arystokraci.

Najbogatsi obywatele. Czas wolny spędzali m.in. na biesiadach zwanych sympozjonami gdzie pito dużo wina.

Liturgia.

Dzielenie się przez arystokratów swoim majątkiem na rzecz wspólnoty.

3 sposoby rządzenia greckimi polis.

Monarchiczny, oligarchiczny, demokratyczny.

Monarchia.

Była najrzadszym sposobem władzy, polegała na panowaniu króla wraz z zgromadzeniem ludowym.

Zgromadzenie ludowe.

Zgromadzenie składające się ze wszystkich dorosłych obywateli płci męskiej.

Tyran.

Król, który zdobywa władzę siłą.

Oligarchia

Władza należała do wąskiego grona np. najbogatszych obywateli.

Demokracja

Pełnia praw politycznych przysługiwała wszystkim obywatelom. W V w. p.n.e. najsłynniejsza demokracja w grecji były ateny.

Wielka kolonizacja

proces zakladania przez greków osad na wybrzezach morza srodziemnego VIII-VIw.p.n.e. Nowe osady okreslano kololniami. Najwazniejsze kolonie powstaly w poludniowej italii i na sycyli.

Aktywność podczas wielkiej kolonizacji.

Korynt, Megara i Milet

Przyczyna wielkiej kolonizacji.

Prawdopodobnie wysoki przyrost naturalny w niektorych poleis.

Fenicjanie

Starożytny lud żyjący na Bliskim Wschodzie, zamieszkujący wybrzeże dzisiejszego Libanu oraz obszary obecnie leżące w zachodniej Syrii i północnym Izraelu.

Faktoria

Placówka handlowa, ktora zakladano zazwyczaj na wybrzezu aby ulatwic wywoz pozyskiwanych towarow i dostarczenie przedmiotow przeznaczonych na wymiane.

Miasta-Państwa

Ateny, Sparta, Teby, Delfy, Olimpia

Sparta

Powstała w IXw. p.n.e. w krainie geograficznej o nazwie Lakonia na peloponezie. Jedna z najpotężniejszych poleis.

Cztery wsie

dzieki ich połączeniu powstała sparta- leżała w dolinie rzeki Eurotas

Podbicie Messeni

VIII-VIIw. p.n.e. sąsiadowała w Lakonią od północnego zachodu.

Ustrój społeczny sparty

*spartiaci-służyli w armii mieli prawa polityczne, *periojkowie-nie mieli praw politycznych, *heloci-zależni chłopi nie posiadali praw politycznych

Lacedemończycy

spartiaci i periojkowie

Ustrój polityczny sparty

*2 królów, *rada starszych geruzya - 28 gerontów

Eforanie

5 urzędników, ktorzy kierowali administracją, polityką zagraniczną i sądownictwem. Wybierani co roku przez zl

Apella

zgromadzenie wszystkich dorosłych mężczyzn mających spartańskie obywatelstwo

wychowywanie dzieci

do 7r.ż. z matką, od 7 do 20r.ż. agoga-wychowywanie państwowe

VIII w.p.n.e

wprowadzenie wielkiej retry

Ateny

powstały dzięki niewielkiej osadzie, która przekształciła się w największe miasto Hellada.

Pireus

założono tam port dzięki któremu mogli czerpać korzyści z rybołóstwa i handlu

Reformatorzy ateńscy

drakon, solon, klejstenes

Drakon

621r p.n. e pierwszy ateński kodeks prawny

solon

594 r. p.n.e. zastąpił kodeks Drakona mniej surowymi regulacjami

Klejstenes

508/507 r.p.n.e. początek demokracji ateńskiej

Archont

Najwyższy urzędnik w starożytnych Atenach odpowiedzialny za kierowanie polityką państwa

„Drakońska kara”

sformułowanie wywodzące się od reguł zawartych przez Drakona, ponieważ były one niezwykle surowe.

Sąd ludowy(heliaja)

Twórca Solon. Członkowie byli corocznie losowani.

Rada czterystu

Twórca Solon. Otrzymała prawo inicjatywy uchwałodawczej i prowadzenia ogólnej polityki państwa

Rada pięciuset

Zastąpiła rade czterystu. Twórca Klejstenes.

Strateg

Atenski urzędnik odpowiedzialny za dowodzenie wojskiem

Ostracyzm

Inaczej Sąd Skorupkowy co roku obywatele mieli prawo wskazać osobę, która ich zdaniem zagrażała demokracji osoba, która otrzymała najwięcej głosów zostawała wygnana na 10 lat

Kompetencje Rady Pięciuset

Ustalanie porządku obrad zgromadzenia, zarządzanie finansami polis, bieżąca współpraca z urzędnikami.

Demagog

Mówi coś co chcemy usłyszeć (polityk).

Perykles

Jego epoka 444-429 p.n.e. Popularność zawdzięczał swoim talentom politycznym i militarnym, dzięki czemu państwo szybko rozwijało się ekonomiczne i kulturowe. Pełnił rolę stratega. Rada Pięciuset stała się głównym organem wykonawczym.

Fidiasz

Rzeźbiarz

Sofokles

Autor sztuk teatralnych.

Ateński Akropol

Partenon, Posąg Ateny, Światynia Artemidy, propyleje, świątynia Nike, erechtjon, posąg Ateny, sanktuarium Zeusa

490 r.p.n.e

bitwa pod maratonem (militades)

480 r. p.n.e.

bitwa pod termopilami (leonidas)

479 r. p.n.e.

bitwa pod platejami

431-404 r. p.n.e.

wojna peloponeska

Charakter wojen greckich

trwały krótko, nie przekraczały kilkuset zbrojnych

Hoplici

Falanga, ciężkozobrojna piechota

Hoplon

hełm, pancerz, nagolenniki, duża owalna tarcza, miecz i włócznia

Przyczyny wojen grecko-perskich

ekspancja perska, rządza władzy Persji

Cyrus II Wielki

Twórca największego imperium na Azji Mniejszej-Persji. Panował w 559-529 r. p.n.e.

499-494 r. p.n.e.

Powstanie hellenów przeciwko Persom.

Dariusz I Wielki

Król perski, panował w 522-486 r.p.n.e. Najechał Grecję. Rozpoczął walkę pod maratonem, którą przegrał bo ateńczycy pod władzą militadesa pomogli Grekom.

Kserkes

Wszczął drugą inwazję na grecję, panował w 486-465r.p.n.e.

Wąwóz Termopile

Wąskie przejście między środkową a północną Grecją.

Leonidas

Król spartański, panował w 490-480r.p.n.e. Organizował obrone w wąwozie Termopile.

Związek Morski

Powstał w 478 lub 477 r.p.n.e. z inicjatywy Aten.

Wojna peloponeska

Wygrała sparta.

Filip II

Wygrał bitwę pod Cheroneą w 338r. p.n.e. Chciał najechać na Persję z Grecją lecz umarł w 336r.p.n.e. Jego rządy przejął jego syn Aleksander.

Aleksander Wielki

Zasiadł na tronie w wieku 20 lat i chciał kontynuować dzieła ojca. Marzył o dorównaniu herosem. Pokonał siły Perskie 3 razy nad rzeką Granik 334 r.p.n.e., pod Issos 333r.p.n.e. i Gaugamelą 331r.p.n.e. Zajął całe terytorium państwa perskiego.

Królestwo Ptolemeuszów

Egipt

Królestwa Antygonitów

Macedonia

Mity

Pochodzenie bogów i historie z ich życia, w które wierzyli Grecy.

Homer, Hezjod

Uważa się ich za najsłynniejszych autorów greckich dzieł mitologicznych

Jaka religią żyli Grecy?

Politeizmem

Najważniejsi filizofowie

Sokrates, Arystoteles, Platon

Filozofia

Rozważania na temat ludzkiej natury i zasad rządzącym światem.

Składanie ofiar

W zamian za wsparcię i opiekę składano ofiary i wznoszono modły.

Dyskobol

pomnik

Doktryna

Zespól przekonań i poglądów z jakiejś dziedziny