Geogarfia pojecia

 0    40 informačný list    klementus
stiahnuť mp3 vytlačiť hrať Skontrolujte sa
 
otázka język polski Odpoveď język polski
Procesy egzogeniczne
začať sa učiť
Zewnętrzne procesy rzeźbotwórcze oddziałujące na skorupę ziemską (wywołane np. przez słońce, wodę, wiatr, lód, grawitację). Często wyrównują powierzchnię Ziemi.
Denudacja
začať sa učiť
Ogół procesów prowadzących do obniżania i wyrównywania wypukłych form terenu. Zachodzi w wyniku wietrzenia, erozji i ruchów masowych.
Wietrzenie
začať sa učiť
Proces rozpadu skał na mniejsze fragmenty lub ich rozkładu chemicznego pod wpływem czynników atmosferycznych i organizmów.
Zwietrzelina
začať sa učiť
Produkt wietrzenia – zewnętrzna część skały o przekształconych właściwościach fizycznych lub chemicznych.
Wietrzenie mechaniczne (fizyczne)
začať sa učiť
Rozpad skał na mniejsze fragmenty bez zmiany ich składu chemicznego.
Wietrzenie solne
začať sa učiť
Rozpad skały wywołany naciskiem spęczniałych kryształów soli, które krystalizują i pęcznieją w jej szczelinach (występuje głównie w klimacie suchym).
Wietrzenie mrozowe (zamróz)
začať sa učiť
Rozpad skały wywołany powtarzającym się zamarzaniem i rozmarzaniem wody w jej szczelinach. Prowadzi do powstania dużych bloków skalnych (rozpad blokowy).
Gołoborze (rumowisko skalne)
začať sa učiť
Nagromadzenie dużych bloków skalnych na stokach górskich, stanowiące efekt wietrzenia mrozowego.
Wietrzenie termiczne (insolacyjne)
začať sa učiť
Rozpad skał pod wpływem dużych dobowych wahań temperatury (nagrzewanie i rozszerzanie w dzień, kurczenie w nocy).
Rozpad ziarnisty
začať sa učiť
Rozsypanie się skały na pojedyncze ziarna mineralne na skutek nierównomiernego nagrzewania się różnych minerałów.
Łuszczenie (eksfoliacja)
začať sa učiť
Odpadanie zewnętrznych, nasłonecznionych warstw skały w postaci płatów lub płyt.
Wietrzenie ilaste
začať sa učiť
Pęcznienie i kurczenie się skał ilastych pod wpływem zmian wilgotności (nasiąkania wodą i parowania).
Wietrzenie chemiczne
začať sa učiť
Rozkład skał polegający na zmianie ich składu chemicznego pod wpływem wody, dwutlenku węgla i tlenu.
Wietrzenie biologiczne
začať sa učiť
Rozkruszanie i zmiana składu chemicznego skał spowodowana działaniem organizmów (np. korzeni drzew, zwierząt kopiących nory, kwasów organicznych).
Ruchy masowe
začať sa učiť
Przemieszczanie się materiału skalnego lub zwietrzeliny po stoku pod wpływem siły ciężkości.
Odpadanie
začať sa učiť
Odrywanie się i swobodne spadanie pojedynczych okruchów skał na stromych stokach.
Żleb
začať sa učiť
Podłużna rynna wyżłobiona w stoku przez spadające i odbijające się od niego okruchy skalne.
Stożek usypiskowy (piargowy)
začať sa učiť
Nagromadzenie materiału skalnego u wylotu żlebu.
Obrywanie
začať sa učiť
Nagłe odrywanie się i spadanie dużych mas skalnych. Powstaje po nim blokowisko skalne.
Osuwanie
začať sa učiť
Gwałtowne zsuwanie się zwietrzeliny lub luźnych skał w dół stoku. Tworzy niszę osuwiskową (u góry) i jęzor osuwiskowy (u dołu).
Spływanie
začať sa učiť
Szybkie przemieszczanie się zwietrzeliny silnie przesiąkniętej wodą po intensywnych opadach deszczu (traci przy tym pierwotną strukturę).
Spełzywanie
začať sa učiť
Bardzo powolne przesuwanie się zwietrzeliny w dół stoku o małym nachyleniu (objawia się np. wygiętymi dniami pni drzew czy pochylonymi płotami).
Soliflukcja
začať sa učiť
Powolne spływanie powierzchownej, rozmarzniętej i nasączonej wodą warstwy gruntu po głębszej, zamarzniętej warstwie w zimnym klimacie.
Cieczenie
začať sa učiť
Głębokie spełzywanie bardzo grubej, nasączonej wodą warstwy zwietrzeliny w klimacie gorącym i wilgotnym.
Krasowienie
začať sa učiť
Proces rozpuszczania skał (głównie węglanowych, takich jak wapienie) przez wodę zawierającą dwutlenek węgla.
Żłobki krasowe
začať sa učiť
Powierzchniowe, niewielkie podłużne bruzdy wyżłobione na skałach wapiennych przez spływającą wodę opadową.
Żebra krasowe
začať sa učiť
Grzbiety i wypukłości rozdzielające żłobki krasowe.
Leje krasowe
začať sa učiť
Okrągłe zagłębienia terenu powstałe z rozpuszczania skał na powierzchni lub zapadnięcia się podziemnych pustek.
Uwały
začať sa učiť
Duże zagłębienia krasowe powstałe z połączenia kilku lejów krasowych.
Polja
začať sa učiť
Wielkie, płaskodenne kotliny krasowe otoczone stromymi wapiennymi zboczami.
Ponor
začať sa učiť
Otwór/zagłębienie w ziemi, którym woda opadowa lub rzeka wpływa pod powierzchnię terenu.
Kanion krasowy
začať sa učiť
Głęboko wcięta dolina rzeczna o bardzo stromych, skałkowych zboczach na obszarze krasowym.
Wywierzysko
začať sa učiť
Bardzo wydajne źródło, którym woda z podziemnego ciągu krasowego wypływa na powierzchnię.
Ostańce krasowe / Mogoty
začať sa učiť
Wzniesienia i skałki wapienne, które nie uległy całkowitemu rozpuszczeniu. W wilgotnym klimacie tworzą wysokie wieże nazywane mogotami.
Jaskinia
začať sa učiť
Podziemna pustka w skałach o rozmiarach umożliwiających wejście człowiekowi.
Stalaktyt
začať sa učiť
Nacieki krasowe zwisające ze stropu jaskini w kształcie sopli (ich odmianą są rurkowate makarony).
Stalagmit
začať sa učiť
Nacieki krasowe rosnące od dna jaskini ku górze, powstające z kapiącej wody.
Stalagnat
začať sa učiť
Kolumna skalna powstała w wyniku połączenia się stalaktytu ze stalagmitem.
Draperia naciekowa
začať sa učiť
Nacieki w formie cienkich zasłon lub falbanów narastających na nachylonych ścianach jaskini.
Namulisko
začať sa učiť
Osady mineralne i organiczne wypełniające dno i korytarze jaskini.

Ak chcete pridať komentár, musíte byť prihlásený.